به مناسبت آغاز مراحل اجرايي كتاب چهل سال با تيم تراكتور سازي

رضا عالی- مدیر اجرایی پروژه تاریخ چهل ساله تیم تراکتور سازی:

قالب فعلی تیم تراکتور سازی مرهون زحمات گذشتگان است!

 

ورزش به عنوان پديده اي«اجتماعي و فرهنگي» از سوي جامعه شناسان مورد پژوهش قرار مي گيرد. به نظر آنها اين پديده تاثير  قابل تامل و چشمگيري بر ارتقاي ارتباطات اجتماعي جوامع گذاشته و همنوايي گروهي را سبب مي شود. در مطالعات انسان شناسي از يك سوي ورزش از منظر تاثیرات فرهنگي اهميت مي یابد و از سوي ديگر ورزش به عنوان واسطه اي براي مشاهده  تغييرات فرهنگی جامعه داراي نقشي مهم محسوب مي شود. در واقع مفهوم تاثیر فرهنگي ورزش، به اين معناست كه پديده مزبور در شکل گیری فضای  فرهنگي  یا تغییرات احتمالی ماهیت فرهنگ تاثیر گذار است. اين معنا مي تواند مفهومي بومي ملي، جهاني و گروهي را در بر گيرد و خود را در قالب صورت هاي مختلف قومي - جهاني  تغییر درمفاهيم و رفتارهاي فرهنگي و آييني جلوه گر سازد. ورزش  به عنوان يكي از ابزار ها و نماد هاي جهاني سازي نيز مورد توجه انسان شناسان است. حضور و تعامل انبوه تماشاگران و بازيكنان پا فرا نهاده از مرزهاي بومي در مسابقاتي چون جام جهاني حكايت از اين واقعيت دارد. از منظر دانش جامعه شناسی تحليل ورزش و رفتار هاي مرتبط با آن از راه شناخت مفاهيم ديگري چون طیف و طبقه، توان سياسي افراد،  معيشت و اقتصاد جوامع قابل بحث است.

در قرن نوزدهم همراه با آغاز مدرنیته، ورزش مدرن نیز ظهور پیدا نمود.  بازی های با­توپ ، مدرن شدند.  در این دوره «ورزش به عنوان امری متمایز از بازی صرف شکل گرفت. فوتبال نیز در بین ورزشهای توپی شکل مدرن تری به خود گرفت.  اگرچه گفته می شود این ورزش سابقه ای چند قرنی دارد اما شکل امروزی آن ابتدا در انگلستان و در نیمه قرن نوزدهم بوجود آمد.  ابتدا در 1863 قوانین مدون و واحدی برای فوتبال تدوین شد. شکل مدرن این بازی ابتدا در مدارس و دانشگاه ها بخصوص دانشگاه کمبریج گسترش یافت. در دهه های آخر قرن نوزدهم این بازی حرفه ای شد و بتدریج بصورت باشگاه ها و لیگ های گسترده و سازمان یافته توسعه پیدا کرد. مهمترین کارکرد اجتماعی فوتبال، سرگرمی، ورزش و تا حدی نیز کمک به تربیت و جامعه پذیری دانش آموزان و دانشجویان بود زیرا فوتبال آنگونه که از نیمه دوم قرن نوزدهم قاعده مند شده و بصورت نوعی فعالیت جمعی و غیر خشونت بار و متکی بر نظم و آرامش خاص درآمده بود، می توانست روش تربیتی مناسبی برای مراکز آموزشی باشد. تاریخچة پیدایش این بازی نشان میدهد – قواعد فوتبال، بطور گسترده‌ای در جهت مهار تمایلات درونی افراد است. این روند، با معقول‌سازی گسترده‌تری ادامه یافت و در ادامه، نقش داور پررنگ و پررنگ‌تر شد. بحث اصلی اینجاست که اگر منع در دست گرفتن توپ، نقش تعیین‌کننده‌ای در پیدایش رفتار فوتبال دارد؛ پس میتوان با کشف دلالتهای روانکاوانة این نهی و «تابو»، دلایل جذّابیّت فوتبال را دریافت.

جذابیت فعلی فوتبال از سوی جوامع به حدی است که توانسته در بسیاری از معادلات اقتصادی و سیاسی و اجتماعی تاثیر گذار بوده و به عنوان وسیله ای برای تغیییرات مورد نیاز در جوامع مورد استفاده قرار گیرد.

تب فوتبال در سالهای اخیر مخصوصا با تشکیل لیگ حرفه ای در کشور ما نیز بالا گرفته است.

تمامی تیمها با درک اهمیت موضوع و با استفاده از پتانسیلهای موجود از جمله تماشاگران که در حقیقت نیمی از اهمیت موضوع را به خود اختصاص داده اند و بعنوان یک نیروی اجتماعی قوی خودشان را در میادین ورزشی به رخ می کشند، پا در میادین گذاشته و به مبارزه ای شیرین تن در داده اند.

با توجه به اهمیت موضوع و تاثیر گذاری این رشته ورزشی در شکل گیری یا بهتر بگوییم تغییر نحوه رفتار افراد جامعه به این فکر افتادیم که تاریخچه ای از فعالیت چهل ساله تیم محبوب تراکتور سازی را در قالب مجموعه ای گرد آوری و به علاقمندان این رشته ورزشی عرضه نماییم.

تیم تراکتور سازی سالهای پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته و قالب فعلی این تیم مرهون زحمات گذشتگانی است که شاید انگیزه آنها فقط و فقط فعالیت ورزشی در فضایی سالم بوده است. هنوز یادمان هست که بسیاری از این ورزشکاران در گذشته چه خصایص پهلوانی را از خود بروز می دادند.

به هرحال امروزه فوتبال به یک صنعت پر طرفدار تبدیل شده و تاثیر گذاری آن در بسیاری از عرصه ها بر کسی پوشیده نیست. امید که تهیه و انتشار مجموعه ی چهل سال فعالیت تیم محبوب تراکتور سازی بتواند به رشد و توسعه منطقی این ورزش محبوب در کشور و مخصوصا استان پهناور آذربایجان  کمک نماید.