موعللیم گونو مناسبتی ایله اولان مصاحبه

واختیله عصرآزادی درگی سینده یایینلانمیشدیر

دانیشیق آپاران: رضا عالی

 

بیر نئچه ایل قاباق هامینین یاشاییشیندا ایمکانی اولان کیمی منیمده حیاتیمدا بؤیوک بیر حادیثه باش وئردی. او زامانلار عصر آزادی درگی سینده چالیشیردیم. او ایللر منیم ادبی یاشاییشیمدا اَن گؤزه ل هابئله اَن ده یرلی گونلرده ن بیری ایدی. ایسته میره م دئییم کی او ایللرده هئچ چتینلیک چکمه دیم، یوخ... قضادان لاپدا چوخ چتینلیکلره قاتلاشدیم، آمما بو چتینلیکلر بیر سیرا دوسلارلا تانیش اولدوقدان سونرا، بیر آزدؤزمه لی اولدو. بو دویلاردان بیری ده قارداشیمدان دا بلکه منه یاخین اولان رحمتلیک داود رضایی ایدی. داود حافدا دانیشماق قالسین باشقا اؤزه ل بیر ماجالا...

آمااونون آتاسی رحمتلیک اردشیر رضایی قاراداغین آدلیم کیمسه لرینده ن بیریسی ایدی. داود رحمته گئده نده ن سونرا او رحمتلیک منی اؤزونه بیر اوغول کیمی سانیردی. یادا هئچ اولماسا من بئله سانیردیم.آنجاق او ایللرده (آغا)منه چوخ لوطفو اولوردو...دانیشیقلارن بیر آتا نصیحتی آتا سؤز صؤحبتی کیمی قبول ائدیب باغریما باساردیم. آما تاسوف کی اَ جلین نامرد اَلی بونون داواملی اولماسینا قئیمادی. اونو ۸۶ اینجی ایلده اَلیمیزده ن آلدی. رحمتلیک اردشیر رضایی مولان  لا آپاردیغیم دانیشیغی مهر آیی نین بیرینجی گونون باهانا ائدیب بوتون اؤز دیللرینده تحصیل آلان اینسانلارا هابئله فاراداغلی دوسلارین قوللوقلارینا تقدیم ائدیره م...

من حاج حيدر قولو اوغلو « اردشير رضائي مولان » آم.

علم، هر بير علم داليجا اولان آدامين اوره يين و فيكرين آچار.

 

س- مومكون اولسا اؤز حاقيمينيزدا بويورون

ج – من حاج حيدر قلي اوغلو « اردشير رضائي مولان » ام.

1321 – ينجي ايلده كليبرين ياخينليغيندا گوءي مئشه لر اتكيندا يئرله شن «موولان» كندينده آنادان اولموشام. آتام ساوالدي اولدوغو اوچون بيزلري-ده درساوخوماغا تشويق ائده ردي. ْتام 1285 – ينجي ايلده « خيدير قوشلو » كندينده كي سونرالار « مولان » آديني داشيدي. آنادان اولموشدي. آتاسي تهراندا نائيب لرده نيميش. آتام « جم تايا » چيگينينده مولا-دان كئده رميش ، « خان كندي » ده درس اوخوماغا. «جم تايا »خورجون كيمي اولاردي. ايندي حسابلايين كي بو كندلرين آراسيندا 4 كيلومتر آرا وارميش. و نه قده-ر چتين ليك چكرميشلر. البتته اؤز دئديگينه گؤره مكتبه گئتمهيه آغيرسيلانارميش آما آناسي « فاطما » خانيم گاهدان اونو ، زورلا دؤيه – دؤيه مكتبه گؤنده ره رميش. فاطما خانيو اؤزو عاليم بير آدامين قيزي ايميش. اونون آدي « ماللا عيباد » ايميش. آنجاق بئله ليكله آتام « ماللا فيض اله » - نين مكتبينده درس آليب. بؤيويوب بويا باشا چاتير.

س – او زامان اوخونان كيتابلارين آدلاري فيكرينيزده واردير؟

ج – بير سيراسي ياديمدا قالير او جومله ده ن « نيصاب » ، « ترسل » و بوكيمي كيتابلاركي ها سينين آدلاري ياديمدا قالمائيب.

س – اؤزونوزون درس آلماغينيزدان بويورون؟

ج – اوچ ايل ائوده آتام منله قارداشيم ، عميم اوغلو ، بيرده آتامين خالاسي اوغلونا درس وئريب. سونرالار كنديميز « موولانا » ير دوؤولت طرفينده ن معلليم گلدي. « حسن سيغينديلي » آدلي بيريسي. بو آدام گلدي كنديميزه. گليب بيزلرين آديميزي يازدي گئتدي. ايكي آي سونرا قاييتديقدان رحمتليك « محمد آقازاده »درحمتليك « عطائي » و « رحيم قصيري » رحمتليك ، آقاي « هاشمي » و  « سهائي » كيمي زحمت چكن معلليم لر گليب بيزيم كنديميزده درس وئرمه يه باشلاديلار. دؤرد ايلي-ده مدرسه ده درس اوخودوم. سونرا بشينجي و آلتينجي ايلي-ده كلئيبرده درس اوخودوم. يئتدينجي ، سكگيزينجي و سونكو صينيف لري اهر-ده اوخودوم. البتته اون ايكيني اوخوياندا آنام رحمته گئتدي او ايلي اوخويا بيلمه ديم گئتديم سونراسي او صينيفي تهران-دا اوخودوم.

س – معلليم چيليگه باشلاماغينيزدان قاباق هانسي ايشلرله مشغول اولوبسوز؟

ج – عسكرليگه گئتديم اورادا-دا نه لر گؤردوم آللاه بيلير. سونراسي گلديم بانك-دا ايشله ديم ، سو برق ايداره سينده ايشله ميشم. سونراسي دا معلليم چيليك ائله ميشم.

س – نه يوووز ( عجب ) معلليم چيليگي سئچديز؟

ج – بلكه ده عائيله ميز مدني ( فرهنگي ) بير عائيله اولدوقلاري اوچون بو ايشي چوخ سئويرديم. سونرا گليب معلليم چيليك زاماني بيرينجي يئركي اورادا درس وئرديم « خومارلي » اولدو. سونراسي « موولانا » گئتديم. اون ايكي ايل اورادا مدرسه مودورو اولدوم. راهنمايي مدرسه سيني « موولانا » من آلديم.

س – او ايللرين خاطيره لرينده ن بويورن؟

ج – ياديما گليركي درس وئرديگيميز مدرسه نين دام دوواري اوچوق ايدي. گونلرين بيرينده اهرين مجليس نماينده سي گلدي مدرسه ميزه. اونا دئديم كي آي قارداش بوراني كي گؤروسن دام-دوواري ياخشي دييل ، بورانين ياخشي سرويس لري (دستشويي ) زادي يوخدور. نئينه مه لي ييك؟ جاوابيندا ياخشي دئييب گئتدي. آلتي ايل چكدي كي مدرسه نين يئريني يئني دن تيكديلر. البتته همين اوچوق مدرسه-ده درس آليب بويا باشا چاتان چوخلو شاگيردلريم وارايديلاركي ايندي-ده دؤولتي ايشلرده ديرلر بؤيوك مقاملاري واردير بورادان هامي سينا اوغورلو گونلر آرزيلاييرام.

س – ايندي اورانين هانسي مقطع لرده مدرسه سي واردير؟

ج – ايندي « موولان »-ين دبيرستاني-دا واردير. آللاهين لوطفونده ن ايندي او منطقه ياخشي قاباغا كئديب ياخشي ايمكانلاري واردير.

س – طبيعت ايله علمين ايلگيلري حاقدا بويورون؟

ج – طبيعت هر زمان اوره ك آچان دير. علم ده هر بير علم داليجا اولان آدامين اوره يين و فيكرين آچار. علم داليجا اولان آدام موطلق طبيعتين گؤزه لليك لريني سئچه جك طبيعتين گؤزه لليك لري يارادانين نيشانه لري دير. علو داليجا اولانلار طبيعتي باغيرلارينا باسارلار.

س – معلليم چيگيلين چتين ليك لرينده ن سؤز آچين؟

ج – معلليم ده عشق اولماسا معلليم چيليك ائده بيلمز نييه كي اوشاق ايله طرف اولماق چتين دير. بو اؤزو چتين بير مقوله دير. آما معلليم چيليك ظاهيرده اولان صينيف لر كيمي ده ييل. بير معلليم درس وئريب. اوشاق اؤيره نند گؤرورسن كي اوره يينده شنليك يارانير. نه قدر سئوينير نييه كي چكديگي زحمت لر هئچه گئتمير. هدر اولمور سئوينير و بيليركي اوشاقلار تحصيل علم داليجا گئتديكجه جامعه لرينه ثمرلي اولا بيلرلر. گله جك لرينه اؤیوردلارینا خئییر وئره بیلرلر.اوشاق درس اوخومویاندا معللیمین اوره یی سیخیلیر. کؤوره لیر چتین لیک چکیر.

س – هانسی ساحه ده مطالعه ائدرسیز؟

ج – منیم تاریخ ساحه سینده چوخلو مطالعه لریم اولوب . کریم خان زند ، نادر شاه افشارین حیاتینی اوخوموشام. آغا محمد خان قاجار – ین و بو کیمی

س – او زامان کی تقاعود اولمامیشدیز نه قدهر مطالعه ائده ردیز ؟

ج – اوندا گونده بیر نئچه ساعات کیتاب اوخویاردیم. آما ایندی آزالتمیشام.

س – نه اوچون تاریخ کیتابلاری و تاریخ ساحه سینده مطالعه نیز واریدی ؟

ج – ماراغیم وارایدی اینسانلارین کئچمیشی ایله تانیش اولام ، اونون اوچون بو کیتابلاری اوخویاردیم .

س – اوخودوغونوز تاریخ کیتابلاریندا کیمین طالعی سیزین اوچون چکیجی ایدی ؟!

ج – آغا محمد خان قاجار – ین یاشاییشی منه چوخ چکیجی گلدی.

نییه کی بیر قاراطالع لی آدام اؤز طالعینی بئله ده ییشیرکی بیراؤلکه نین شاهی اولور. بو منه چوخ جالیب و اوخومالی گلدی.

س – درس وئردیگینیز زامانلارین معللیمم چیلیک و علم ساحه سینده چالیشدیغینیز گونلرین چتین لیک لررینده بیزه سؤز آچین.

ج – او زامانلار معللیم آزایدی آما ایندی یاخشی دیر .

ساختمان ، تیکینتی باخیمیندان چوخلو چتین لیک لرچکردیک . آما شوکور آللاها ایندی معاصیر دؤوروموزده یاخشیلاشیب . مدرسه لرین وساییل لری آز اولاردی .

اوشاقلاردان پول ییغیب وسائیل آلاردیق . اوتوز ایل معللم چیلیک مودورلوک ائله دیم . آما ایللرکیمی چتین لیک چکمه یی هئچ واقت گؤزومله گؤرمهدیم . یئتدی اوشاق بؤیودوب ، هامیسینی درس اوخوماغا  ماراقلاندیردیم . اونلاردا بو چتین لیک لری گؤره – گؤره گلیب بورا چاتیبلار...

س – و نهایت سون سؤزونوز...

ج – یئنی گلن معللیم لره سوزوم بودورکی مدرسه یه پول اوچون گئتمه سینلر . پول قازانماق یئری ده ییل . مدرسه ده ن گله جه ییمیزین طالعی – نین آلین یازیسی قویولور . اوشاقلارین تحصیلی اوچون آرتیق واقت آییرین . اونلار اوچون زامان قویون . اوشاقلاری اؤز بالالاریز بیلین اوشاقلارا نه قده ر یاخشی درس وئریلسه دونیامیز داها دا یاخشیلاشاجاق . شر قووه لری میللت لرین جهل – ینده ن فایداالانیرلار . دونیامیزدا اینسانلارین چتین لیک چکمک لری هامیسی اونلارین بیلمه مزلیک لرینده ن آسیلی دیر. اینسانلار بیر علم کی یاشاییش اوچون ده یرلی اولسون ، او علمین دالیجا گئسه لر ، دونیامیز گؤزه لله شه جک . گنج معللیم لرده ن خواهیش ائدیره م کی اؤز ویجدانلارینی هر زامان باشلارینین اوستونده گؤدوکجو گؤرسونلر . اوشاقلار هامیسی اونلارین اللرینده امانت کیمی دیر . چالیشسینلار بو امانتی یاخشی ساخلاسینلار.

س – بیزده سیزه ایللر بویو خالقین اوشاقلارینین یولوندا زحمت چکیب اونلاری علم آتشینه آلیشدیردیغیزاوچون اؤز مینت دارلیغیمیزی بیلدیریریک. تکجه سیز یوخ بلکه اؤلکه میزده کی بوتون سیزه تای معللیم لرین زحمت لری اوچون قاباقلاریندا باش اییریک. اللرینی سیخیریق .

ج – ساغ اولون . منده سیزده ن هابئله عصر آزادی درگی سینین بوتون ایشله ینلرینده ن تشککور ائدیب اؤز مینت دارلیغیمی بیلدیریره م.